Lằn ranh chẩn đoán giữa cơn đau lưng cơ học do thoát vị đĩa đệm và đau do viêm cột sống dính khớp

Đau vùng thắt lưng là triệu chứng phổ biến thường bị chẩn đoán nhầm thành trật khớp hay thoát vị đĩa đệm. Bài viết này giúp phân định ranh giới sinh tử giữa cơn đau cơ học và bệnh viêm cột sống dính khớp để điều trị đúng hướng, cứu lấy hệ thống khung xương trước khi bị vôi hóa.

Trong y khoa, có một ranh giới sinh tử giữa cơn đau do tổn thương vật lý thuần túy và cơn đau do hệ miễn dịch đang tự tấn công phá hủy khớp xương. Việc phân định rạch ròi giữa thoát vị đĩa đệm và bệnh viêm cột sống dính khớp là yếu tố quyết định để cứu lấy hệ thống khung nâng đỡ của cơ thể trước khi chúng bị vôi hóa hoàn toàn.

Bản chất tổn thương cơ học trong bệnh lý thoát vị đĩa đệm

Giữa mỗi hai đốt xương sống luôn có một chiếc đĩa đệm bao gồm lớp vỏ bao xơ dai chắc bên ngoài và khối nhân nhầy mềm dẻo chứa nhiều nước ở bên trong. Chức năng của đĩa đệm là phân tán áp lực khi chúng ta đi lại, chạy nhảy hay mang vác.

Thoát vị đĩa đệm bản chất là một tai nạn cơ học của cột sống. Khi bạn bất ngờ cúi gập người nâng một vật nặng sai tư thế hoặc do quá trình thoái hóa tự nhiên theo tuổi tác, lớp vỏ bao xơ bị rách toạc. Khối nhân nhầy bên trong lập tức thoát ra ngoài qua khe rách này và chèn ép trực tiếp vào rễ dây thần kinh tủy sống nằm ngay sát đó.

Sự chèn ép vật lý này sinh ra một cơn đau vô cùng đặc trưng. Cơn đau thường khởi phát rất đột ngột, đau nhói dữ dội tại vùng thắt lưng và lan dọc xuống mông, chạy dọc theo mặt sau đùi xuống tận bàn chân.

Quá trình viêm tự miễn và sự đông cứng khớp trong viêm cột sống dính khớp

Trái ngược hoàn toàn với sự chèn ép vật lý, viêm cột sống dính khớp là một bệnh lý liên quan đến rối loạn hệ thống miễn dịch. Thay vì bảo vệ cơ thể, các tế bào bạch cầu lại nhận diện nhầm các khớp xương ở vùng chậu và cột sống là kẻ thù cần tiêu diệt. Chúng liên tục tấn công vào màng hoạt dịch khớp, tạo ra một phản ứng viêm mạn tính và vô khuẩn.

Cơn đau do viêm cột sống dính khớp mang tính chất viêm âm ỉ và tiến triển vô cùng chậm chạp, thường khởi phát ở những nam giới trẻ tuổi. Khác với người bị thoát vị đĩa đệm luôn muốn nằm yên, người mắc viêm cột sống dính khớp lại cảm thấy đau đớn và cứng đơ cột sống dữ dội nhất là vào nửa đêm về sáng hoặc sau khi nằm nghỉ quá lâu.

Họ thường xuyên bị đánh thức bởi cơn đau râm ran vùng chậu hông và phải cố gắng ngồi dậy để vận động xoay xở thân mình.

Nếu bệnh không được khống chế, cơ thể sẽ phản ứng lại quá trình viêm bằng cách tự động đắp canxi để nối liền các đốt sống lại với nhau. Cột sống vốn dĩ mềm dẻo sẽ dần biến thành một khối xương duy nhất cứng đơ như một cây tre, tước đoạt vĩnh viễn khả năng cúi ngửa của người bệnh.

Chìa khóa phân biệt để bảo vệ cấu trúc cột sống

Sự khác biệt cốt lõi giữa hai căn bệnh này nằm ở phản ứng của cơ thể đối với trạng thái nghỉ ngơi:

• Nếu đau lưng mà nằm nghỉ thấy đỡ đau thì phần lớn là do vấn đề cơ học như thoái hóa hay thoát vị đĩa đệm.
• Ngược lại, nếu nằm nghỉ càng lâu càng thấy đau buốt, sáng ngủ dậy thấy lưng cứng đơ như một tảng đá và phải vận động một lúc mới đi lại bình thường được thì đó là dấu hiệu báo động đỏ của bệnh lý viêm cột sống dính khớp.

Việc tự ý nhờ người khác giẫm đạp lên lưng, mát xa bấm huyệt hay đắp lá nam trong trường hợp này là vô cùng nguy hiểm. Bệnh nhân cần được thực hiện chụp cộng hưởng từ cột sống chậu hông kết hợp với xét nghiệm máu tìm gen đột biến để bác sĩ xác định chính xác tổn thương.

• Trong khi thoát vị đĩa đệm có thể điều trị bảo tồn bằng vật lý trị liệu hoặc mổ cắt bỏ nhân nhầy.
• Viêm cột sống dính khớp bắt buộc phải sử dụng thuốc ức chế miễn dịch sinh học liên tục để dập tắt quá trình viêm, ngăn chặn tình trạng dính khớp tàn phế.

Bài cùng chủ đề