Cortisol: hormone căng thẳng làm gì trong cơ thể
Cortisol thường bị gọi là hormone xấu. Thật ra bạn không thể sống thiếu nó — vấn đề chỉ nảy sinh khi nó cao kéo dài.
Bụt · 5 phút đọc · 05/09/2026
Cortisol là hormone do tuyến thượng thận tiết ra, hai tuyến nhỏ nằm trên hai quả thận. Nó tham gia điều hoà đường huyết, huyết áp, phản ứng viêm và cách cơ thể sử dụng năng lượng. Nói cách khác, cortisol là thứ giúp bạn ứng phó với áp lực.
Cortisol có nhịp riêng trong ngày. Nó thường cao nhất vào buổi sáng để đánh thức cơ thể, rồi giảm dần và xuống thấp nhất về đêm. Nhịp lên xuống này gắn chặt với giấc ngủ.
Khi căng thẳng kéo dài
Một đợt căng thẳng ngắn là bình thường và có ích. Vấn đề là khi áp lực không dứt: công việc dồn dập, lo lắng chuyện gia đình, mất ngủ triền miên. Khi đó cortisol duy trì ở mức cao trong thời gian dài, và cơ thể phải chịu hậu quả.
- Đường huyết có xu hướng cao hơn dù bạn không ăn thêm
- Huyết áp nhích lên
- Giấc ngủ xấu đi, tạo thành vòng luẩn quẩn với căng thẳng
- Dễ tích mỡ vùng bụng
- Sức đề kháng giảm, dễ ốm vặt
- Tâm trạng dễ cáu, khó tập trung, mệt mỏi kéo dài
Những gì thường giúp được
Ưu tiên giấc ngủ, vì đây là đòn bẩy mạnh nhất. Vận động đều đặn ở mức vừa phải cũng giúp cơ thể điều hoà tốt hơn — nhưng tập quá sức khi đang kiệt sức lại phản tác dụng.
Thở chậm và sâu vài phút, đi bộ ngoài trời, trò chuyện với người thân, giảm bớt tin tức và mạng xã hội trước giờ ngủ. Những việc nghe rất nhỏ này có tác dụng thật, miễn là bạn làm đều.
Khi nào nên đi khám
Rối loạn cortisol thật sự là bệnh không thường gặp, nhưng có tồn tại. Hãy đi khám nếu bạn tăng cân nhanh tập trung ở mặt và bụng trong khi tay chân nhỏ đi; da mỏng, dễ bầm, xuất hiện các vết rạn tím; yếu cơ rõ rệt; huyết áp hoặc đường huyết tăng khó giải thích.
Ở chiều ngược lại, hãy đi khám nếu bạn mệt mỏi nặng kéo dài, chán ăn, sụt cân, hay choáng khi đứng dậy, da sạm đi.
Cũng nên gặp bác sĩ nếu bạn đang dùng thuốc có corticoid dài ngày, hoặc nếu căng thẳng và mất ngủ đã ảnh hưởng rõ đến sinh hoạt.
Bài viết chỉ mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn của bác sĩ.
